USUL FIQH

-----------
al-risalah
imam al-shafie.

al-burhan fi usul al-fiqh
al-imam al-haramain abu al-ma'ali abd al-malik bin abd Allah bin yusuf aljuwainiy(478H)

al-mustasfa min ilm al-usul
al-imam abu hamid muhammad bin muhammad al-ghazali(505H)

al-mankhul min ta'liqat al-usul
al-imam abu hamid muhammad bin muhammad al-ghazali(505H)

al-luma' fi usul al-fiqh
al-imam abu ishaq ibrahim bin ali al-shirazi(476H)

---------

al-mahsul(talkhis kepada al-burhan dan al-mustasfa)
al-imam fakhr al-din muhammad bin umar al-husain al-razi(606H)

al-muntakhab.(mukhtasar kepada al-mahsul)
al-imam fakhr al-din muhammad bin umar al-husain al-razi(606H)

al-hasil.(mukhtasar kepada al-mahsul)
al-qadhi taj al-din muhammad bin husain al-armawi(656H)

al-tahsil min al-mahsul
siraj al-din mahmud bin abi bakr al-armawiy(682H)

tuhfah al-wasil fi sharh al-hasil.(syarah kepada al-hasil)
al-qadhi abu abd Allah al-qiftiy(736H)

-----

minhaj al-wusul ila ilm al-usul.(mukhtasar tuhfah al-wasil fi sharh al-hasil)
al-qadhi nasir al-din al-baidhawi(685H)

al-ibhaj fi sharh al-minhaj.(syarah kepada al-minhaj)
sheikh al-islam taqiy al-din ali bin abd al-kafiy al-subkiy(756H)

nihayat al-sul fi sharh minhaj al-wusul ila ilm al-usul.(syarah kepada al-minhaj)
jamal al-din bin abd rahim bin al-hasan al-isnawi(772H)

------------

jam'u al-jawami'(ditobo' dgn hashiayh al-bannaniy ala sharh jalal- al-din al-mahalliy) -ni muqarrar ukm.
taj al-din abd al-wahhab bin ali bin abd al-kafiy al-subkiy(771H)

takhrij al-furu' ala al-usul
shihab al-din mahmud bin ahmad al-zanjaniy al-shafi'e(656H)

al-tamhid fi takhrij al-furu' ala al-usul
jamal al-din bin abd rahim bin al-hasan al-isnawi(772H)

zawa'id al-usul ala minhaj al-wusul ila ilm al-usul
jamal al-din bin abd rahim bin al-hasan al-isnawi(772H)

qawa'id al-ahkam fi masalih al-anam
al-imam iz al-din abd al-aziz bin abd al-salam(660H)

-----------

perbahasan dalam usul fiqh ada dua tariq. tariq al-mutakallimin iaitu dengan melihat kepada perkara usul kemudian menyelesaikan masalah furu' dan tariq al-fuqaha'(al-hanafiyyah)- melihat masalah furu' kemudian membina usul.

sepertimana yang umum tahu, orang pertama yang menulis ttg usul fiqh ialah al-imam al-shafie dan bnyk sangat ulama dr mazhab shafie yg mengambil berat ttg ilmu usul fiqh ni seperti imam haramain, imam al-ghazali dan lain2.

kita blh bahagikan kepada beberapa period perkembangan ilmu ni berdasarkan karangan2 ulama'. dimulai pertama dgn karangan ulama'2 mutaqaddimin yang akhirnya ditalkhis oleh dua ulama besar iaitu al-imam fakhr al-razi dengan nama al-mahsul yg lebih kepada tariq al-mutakallimin dan al-imam al-amidiy dengan nama al-ihkam fi usul al-ahkam yg lebih cenderung kepada tariq al-fuqaha'. eloklah beli dua2 :)

kalu nak yg mazhab shafie punya beli la al-mustasfa imam al-ghazali.

period kedua ni bermula lah sharah, ikhtisar dan buat hashiyah kepada dua kitab tadi iaitu al-mahsul (tariq al-mutakallimin) dan al-ihkam (tariq al-fuqaha').

period ketiga bermula dengan kitab minhaj al-wusul ila ilm al-usul yg dikarang oleh imam al-baidhawi. ia merupakan ikhtisar kepada kitab yg sblmnya. ulama' pakat2 dok amik cakna pulak dgn kitab ni.. berlaku la proses mcm tadi jgk iaitu sharah, ikhtisar dan buat hashiyah. jd elok jgk cari kitab minhaj ni.. syarah dia bnyk tp yg tgk nihayah al-sul bg imam al-isnawi al-shafie. elok la beli..

kalu peringkat mubtadi' rasa2 blh beli waraqat, sharah2 serta hashiyahnya...

yg sebut kat atas tu suma kitab2 turath ulama2 dulu. yg baru mungkin tak terhingga. tp kalu nak beli kitab usul fiqh jgn tersalah beli kitab qawa'id fiqh pulak, dua perkara yang sgt jauh perbezaannya. dlm martabat ilmu2 fiqh, petama sekali ialah nas, lps tu usul fiqh, lpas tu hukum furu' fiqh dan last skali baru terbit qawa'id fiqh. tiga yg pertama adalah hujjah dan yg keempat iaitu qawa'id fiqh hanyalah qaedah untuk mengikut hukum2 furu' sahaja. kena ambik faham sbb ramai yg tercelaru antara usul fiqh dan qawa'id fiqh. wallahua'lam. smg m'jd alim :).